Od Delacroix do van Gogha. Żydowscy kolekcjonerzy dzieł sztuki z Breslau/Wrocławia.
Społeczność żydowska miała wielki wpływ na gospodarcze, polityczne i kulturalne oblicze Breslau/Wrocławia aż po schyłek trzydziestych lat XX w. Równouprawnienie i emancypacja Żydów w Niemczech przyczyniły się do sukcesów zawodowych i finansowych wielu rodzin, co pozwoliło niektórym jej przedstawicielom zgromadzić pokaźne kolekcje sztuki, składające się z dzieł sztuki najwyższej światowej rangi. To właśnie żydowscy kolekcjonerzy stworzyli w pierwszych dekadach XX wieku najważniejsze kolekcje w mieście. Chęć asymilacji mogła być dodatkowym czynnikiem motywującym ich do gromadzenia wyróżniających się zbiorów sztuki, dzięki czemu mogli poczuć się pełnoprawnymi, a nawet szczególnie zasłużonymi uczestnikami lokalnego życia kulturalnego.
Do najważniejszych kolekcjonerów należeli Max Silberberg, Leo Lewin, Carl Sachs oraz Ismar Littmann. Ich doradcami byli czołowi niemieccy handlarze dziełami sztuki np. Paul Cassier i krytycy, w tym Julius Meier-Graefe. Swoje kolekcje prezentowali we wnętrzach projektowanych przez architektów takich jak August Endell czy Oskar Kaufmann. Ściany willi wrocławskich kolekcjonerów zdobiły znakomite dzieła wybitnych malarzy, min. Delacroix, Corota, Moneta, Degasa, Renoira oraz van Gogha Zaprzyjaźnieni z malarzami, którzy uwieczniali na płótnach członków ich rodzin, prowadzili salony artystyczne odwiedzane przez artystów i intelektualistów.
Kolekcjonowaniem dzieł sztuki zajmowały się również kobiety, czego dowodzi płótno Hansa Wildermanna prezentujące Gustavę Landerer. Po dojściu do władzy nazistów żydowskim kolekcjonerom odebrano ich zbiory i wykluczono ich z życia społecznego Breslau. Ci którzy nie zdecydowali się emigrację odebrali sobie życie albo zginęli w obozach koncentracyjnych. Nazistowskie prześladowania, wojna i powojenne zmiany granic wymazały pamięć o nich dla potomnych.
Celem wykładu i rozmowy jest przybliżenie ich dorobku współczesnej publiczności. Magdalena Palica opowiada również o projekcie badawczym “Kolekcje Śląskie”, którego była współtwórczynią parę lat temu we Wrocławiu, a który zebrał cenne informacje o kolekcjach śląskich, w tym właśnie dorobek kolekcjonerów żydowskich z Breslau/Wrocławia.
Biogram
Dr Magdalena Palica urodzona we Wrocławiu w czasach, gdy Polska Ludowa zaczynała chwiać się w posadach, a wszystko co „poniemieckie” było mocno podejrzane. Doktor historii sztuki, od kilkunastu lat na emigracji, ale wciąż zajmująca się historią międzywojennego Breslau/Wrocławia i kolekcjonerstwa dzieł sztuki na Śląsku. Autorka licznych publikacji z tej dziedziny, w tym książki „Od Delacroix do van Gogha. Żydowskie kolekcje sztuki w dawnym Wrocławiu” (ATUT 2010). Aktualnie dyrektorka Biblioteki Naukowej Miasta Trewiru w Niemczech.