Deklaracja waszyngtońska i restytucja dzieł sztuki

Deklaracja waszyngtońska (ang. Washington Conference Principles on Nazi-Confiscated Art) to dokument podpisany 3 grudnia 1998 roku w Waszyngtonie podczas konferencji zorganizowanej z inicjatywy USA. Uczestniczący w niej przedstawiciele 44 krajów, w tym Polski i Watykanu oraz 12 instytucji pozarządowych zadeklarowali gotowość rozliczenia się z problemem rabunku dóbr kultury przez nazistowskie Niemcy. Sygnatariusze zobowiązali się do aktywnego działania w celu identyfikacji dzieł sztuki dzieł zrabowanych przez reżim nazistowski. Kolejnym etapem ma być zadbanie o znalezienie sprawiedliwych rozwiązań zaistniałej sytuacji, w tym zwrot zagrabionych dóbr kultury spadkobiercom prawowitych właścicieli.

Restytucja, czyli zwrot dzieł sztuki prawowitym właścicielom jest jednym z często praktykowanych rozwiązań w przypadku obiektów zrabowanych przez reżim nazistowski. Dziełami zwróconymi krótko po podpisaniu deklaracji waszyngtońskiej były obrazy z breslauerskiej kolekcji Maxa Silberberga, w tym rysunek Vincenta van Gogha „L’Olivette”, oddany spadkobiercom w 1999 roku przez Galerię Narodową w Berlinie. Rok później Muzeum Izraela restytuowało obraz Camille’a Pissarra “Boulevard Montmartre”. Te przypadki, szeroko dyskutowane w mediach, przyczyniły się do poinformowania społeczeństwa o problemie nazistowskiego rabunku dzieł sztuki i ustaleniach deklaracji waszyngtońskiej.