Wilhelm Trübner, Student Michaelis z rulonem papieru
Wilhelm Trübner, “Student Michaelis z rulonem papieru”
W 1998 roku w ramach Konwencji Waszyngtońskiej czterdzieści cztery kraje zobowiązały się do jak najdokładniejszego zbadania pochodzenia obiektów zrabowanych żydowskim właścicielom w czasie antysemickich prześladowań i przejmowania mienia żydowskiego w czasie Trzeciej Rzeszy Niemieckiej. Dwie i pół dekady po podpisaniu tego dokumentu badania proweniencyjne i restytucje zagrabionych dzieł sztuki nie są bynajmniej zakończone, czego smutnym, ale reprezentatywnym przykładem są zbiory dzieł sztuki stworzone przez żydowskich kolekcjonerów w Breslau. Jedna z takich kolekcji została stworzona przez Carla Sachsa.
Do ulubionych artystów kolekcjonera, sądząc po liczbie posiadanych przezeń dzieł sztuki tego artysty, zaliczał się Wilhelm Trübner. Trübner był niemieckim malarzem realistycznym, w którego pracach dostrzec można jednak wpływ impresjonizmu. Inspirował się malarstwem Gustava Courbeta i Wilhelma Leibla. Należał do grupy artystów, którzy w siódmej dekadzie XIX wieku założyli tzw. „Krąg Leibla”.
Carl Sachs posiadał przynajmniej cztery prace Trübnera: „Belgijka”, „Spacer w lesie”, „Dziewczyna w ogrodzie” i prezentowany tutaj portret “Studenta Michaelisa z rulonem papieru”. Pierwszy z nich został zwrócony w ramach restytucji zagrabionych dzieł sztuki prawowitym potomkom kolekcjonera w 2001 roku.Dzieło zostało przekazane z Kulturhistorischesmuseum w Görlitz wraz z trzema rzeźbami Georga Kolbego. Ostatni z wymienionych obrazów został zwrócony potomkom ponad dwie dekady później.
Carl Sachs opuszczając wraz z małżonką Breslau w 1939 roku zabrał ze sobą portret “Studenta Michaelisa z rulonem papieru” Małżeństwo uciekło Szwajcarii, tam też sprzedali swoje obrazy, aby mieć środki na życie. Wkrótce w 1940 roku zmarła małżonka Sachsa, a w 1943 roku on sam. Pół roku przed śmiercią kolekcjoner sprzedał obraz Trübnera.
W 1989 roku płótno zostało zakupione przez Land Badenii-Wirtembergii, a następnie – przekazane jako depozyt do Kurpfälzisches Museum w Heidelbergu. W lipcu 2022 roku dzieło zwrócono prawomocnym spadkobiercom. Lokalne władze i instytucje miały już pewne doświadczenie w restytucji dzieł sztuki,, bowiem w 2021 roku Kusthalle w Karlsruhe zwróciła prawowitym właścicielom zagrabiony pejzaż przedstawiający Schwarzwald, który wyszedł spod pędzla Hansa Thomy. Proces zwrotu dzieł sztuki z dawnych breslauerskich kolekcji gromadzonych przez żydowskich koneserów dzieł sztuki nie jest jeszcze zamknięty.
Informacje o obrazie:
olej na płótnie, wymiary 44 × 30 cm.
Literatura: Karl Scheffler, Breslauer Kunstleben, „Kunst und Künstler“, 21 (1923), s. 119.