Adolph von Menzel, Procesja w Hofgastein

Adolph von Menzel, “Procesja w Hofgastein”

Siódma dekada XIX wieku w Prusach upłynęła pod znakiem Kulturkampf, czyli polityki narzuconej przez kanclerza Otto von Bismarcka, której elementem było ograniczenie wpływów Kościoła katolickiego. Nie pozostawało to bez wpływu na tworzoną wówczas sztukę. Obraz Adolpha von Menzla, który powstał w 1880 roku przedstawia procesję Bożego Ciała w austriackiej miejscowości Hofgastein. Malarzowi udało się w tej kompozycji połączyć dwa światy: katolicki rytuał oraz laicką publiczność, która nie bierze udziału w procesji. Obraz był w latach 80’ i 90’ XIX wieku prezentowany w Berlinie i w Monachium, gdzie spotkał się z pozytywnymi reakcjami, zarówno krytyków, jak i publiczności. Dynamiczna, skąpana w letnim słońcu kompozycja łączy oba światy: skupionych uczestników procesji oraz obserwujących ich gości górskiego kurortu. Walory formalne obrazu doskonale prezentują odejście od malarstwa realistycznego w stronę impresjonizmu, czyli przedstawienie sceny w jej wielowymiarowości , ujęcie konkretnego momentu wraz warunkami pogodowymi. Tytułowy motyw, który przesunięty jest na drugi plan, pozwala  zdystansować od głównego wydarzenia i identyfikować się z grupą obserwatorów.

Co ciekawe, to płótno, którego tematem jest katolickie święto, pozostawało przez dekady w rękach kolekcjonerów pochodzenia żydowskiego, co podkreśla, że walory malarskie miały kluczowe znaczenie dla podziwiających go koneserów sztuki. Obraz znajdował się w kolekcji bankiera Juliusa Schiffa w Berlinie, a następnie w posiadaniu jego małżonki Olgi Schiff. Najprawdopodobniej po jej śmierci w 1918 roku obraz trafił do zbiorów Leo Lewina w Breslau. W 1927 roku został zlicytowany na aukcji zorganizowanej w Berlinie przez Paula Cassirera i Hugo Helbinga. Kolejnymi właścicielami był niejaki Oliven z Zurychu, galeria Theodora Fischera w Lucernie (w 1941 roku) i berliński salon Haberstocka. Od 1951 roku płótno znajduje się w monachijskim muzeum.

Informacje o obrazie:

olej na płótnie, Wymiary: 52 x 72 cm, obecne miejsce przechowywania: Neue Pinakothek, Monachium.

Literatura: Adolph Menzel (1815-1905): Between Romanticism and Impressionism, kat. wystawy: Musée d’Orsay, Paris, April 15 – July 28, 1996, Alte Nationalgalerie, Berlin, February 7 – May 11, 1997, red. Claude Kielsch, Marie Ursula Riemann-Reyher, New Haven 1996, s. 406.