Hans von Marées, Orzeźwienie

Hans von Marées, “Orzeźwienie”

Hans von Marées był niemieckim malarzem tworzącym we Włoszech. Często malował ponadczasowe sceny umieszczone w nawiązującej do antyku scenerii, czego przykładem jest kompozycja przedstawiająca nagiego młodzieńca, któremu dwie młode kobiety podają orzeźwiający napój.

Obraz początkowo należał do zaprzyjaźnionego z Maréesem prof. Kleinenberga, którego portret wykonany przez Maréesa również znajdował się zbiorach Maxa Silberberga. W 1925 roku malowidło stało się własnością Zitzmanna, a następnie, 3 marca tego samego roku zostało zlicytowane na aukcji w salonie Cassirera-Helbinga w Berlinie. Tam właśnie Max Silberberg nabył “Orzeźwienie” do swojej kolekcji. W 1935 roku  w obliczu pogarszającej się sytuacji politycznej i ekonomicznej ludności żydowskiej Silberberg był zmuszony sprzedać ten obraz. Na 141. aukcji w salonie Graupego zakupił go komisjoner Carl Braunstein. W 1980 roku „Orzeźwienie“ trafiło jako fundacja ze zbiorów prywatnych do Muzeum w Wiesbaden.

Na fali badań zainicjowanych ustaleniami Konferencji Waszyngtońskiej przebadano proweniencję obrazu. Fotografię obrazu opublikował Karl Scheffler w artykule opisującym kolekcję Maxa Silberberga, co ułatwiło jednoznaczną identyfikację płótna. Muzeum w Wiesbaden zaproponowało bardzo kreatywne rozwiązanie. Obraz odwrócono tyłem do przodu, prezentując publiczności na jego odwrocie informację, że jeśli w określonym czasie uda się zebrać kwotę, na którą wyceniono dzieło, potomkom kolekcjonera zostaną zwrócone pieniądze zamiast dzieła sztuki.. Akcja została nagłośniona przez media i w szybkim czasie do kasy muzeum spłynęły solidne datki, które z dofinansowaniem innych organizacji kulturalnych wystarczyły do zawarcia ugody z prawowitymi właścicielami.

Był to bardzo ciekawy pomysł, który pozwolił na dalsze eksponowanie dzieła sztuki w instytucji, w której znajdował się od dekad, ale jednocześnie oferował  uczciwą rekompensatę prawowitym właścicielom. . Być może największą zaletą tego rozwiązania było skuteczne nagłośnienie niszowego tematu zrabowanych dzieł sztuki z kolekcji żydowskich koneserów. Uświadomienie szerokiej publiczności problemu restytucji oraz jej bezpośrednie zaangażowanie w proces zwrotu zagrabionych dzieł sztuki.

Informacje o obrazie:

tempera i olej na drewnie topolowym, wymiary: 64 x 85 cm, Museum Wiesbaden, Wiesbaden.

Literatura: J. Meier-Graefe, Hans von Marées, 1909, Bd. II, nr kat. 497.