Miejsca Pamięci i Zapominania – projekt dla cmentarza żydowskiego przy ul. Gwarnej

 

 

W 2021 roku uruchomiliśmy nasz pierwszy projekt – Miejsca Pamięci i Zapominania – zaplanowany w dwóch miastach, we Wrocławiu i w Krakowie, dla dwóch miejsc trudnej pamięci – terenu cmentarza żydowskiego przy ul. Gwarnej we Wrocławiu i byłego obozu koncentracyjnego w Płaszowie.

 

Partnerem strategicznym projektu jest Stowarzyszenie FestivALT z Krakowa. UMF prowadzi projekt we Wrocławiu we współpracy z partnerami lokalnymi – domem kultury OP ENHEIM i Fundacją Dom Pokoju. Projekt wrocławski został objęty patronatem honorowym Konsulatu Generalnego Niemiec we Wrocławiu w osobie konsula generalnego Hansa Jörga Neumanna, a realizowany jest z Funduszy norweskich z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy finansowanego z Funduszy EOG.

 

O cmentarzu i naszej inicjatywie pisała prasa – polecamy artykuł wrocławskiej Gazety Wyborczej.

Styczeń – marzec 2022: Prowadzimy badania i wywiady w terenie

 

Do skrzynek mieszkanek i mieszkańców kwartału przy ul. Gwarnej, Piłsudskiego, Dworcowej i T. Kościuszki oraz lokalnych biznesów trafiła poniższa ulotka.

 

Po kilku miesiącach szkoleń, współpracy i analizy sytuacji dla cmentarza żydowskiego przy ul. Gwarnej, wspólnie z ekspertami, wolontariuszkami i wolontariuszami przygotowaliśmy kwestionariusze do przeprowadzenia badań i wywiadów w terenie. Możecie nas zobaczyć w przestrzeni publicznej podczas tego działania. Pytamy mieszkańców Przedmieścia Oławskiego i Przedmieścia Świdnickiego oraz inne grupy interesariuszy o postrzeganie przestrzeni publicznej i społeczności lokalnej m.in. w kontekście możliwego upamiętnienia cmentarza żydowskiego przy ul. Gwarnej.

 

Zachęcamy wszystkich respondentów do rozmów. Można się do nas zgłaszać na podany poniżej adres mailowy i numer telefonu, aby zostać włączonym do badania. Odpowiedzi są udzielane anonimowo.

 

Kwiecień – grudzień 2021: Przeprowadziliśmy serię szkoleń dla wolontariuszek i wolontariuszy projektu.

 

Dziękujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikom projektu za wytrwałość i rzetelność. Przez ostatnie kilka miesięcy spotykaliśmy się online oraz w realu z grupą 20 osób na serii 20 szkoleń, rozmów i wykładów z ekspertami.

 

Ważnym elementem naszych szkoleń i pracy projektowej przy “Miejscach Pamięci i Zapominania” dla terenu wokół Gwarnej jest zastosowanie narzędzi partycypacji obywatelskiej. W oparciu o istniejący plan zagospodarowania przestrzennego dla rejonu Przedmieścia Świdnickiego we Wrocławiu analizowaliśmy obecną sytuację terenu, omawialiśmy różnorodną grupę interesariuszy oraz zaplanowaliśmy następne kroki i działania. Zastanawialiśmy się jak włączyć np. budżet obywatelski, konsultacje dot. rewitalizacji, a także do kogo i w jakim trybie wysłać odpowiedni wniosek.

Marzec 2021: Zakończyliśmy rekrutację Aktywnych Mieszkańców – wolontariuszy projektu. 

 

Dziękujemy wszystkim za zgłoszenia.

Przez najbliższe kilka miesięcy będziemy wspólnie realizować projekt „Miejsca Pamięci i Zapominania” we Wrocławiu. Poznaj zespół.

CO WOLONTARIUSZE WYNIOSĄ Z PROJEKTU?

  • udział w 15 multidyscyplinarnych szkoleniach z ekspertami, z szeroko pojętej tematyki polsko-żydowskiej, aktywności obywatelskiej i pracy z pamięcią
  • współpracę w wielokulturowym środowisku
  • kontakty z lokalną społecznością żydowską oraz rówieśnikami z Krakowa i Wrocławia
  • możliwość wyjazdu na wizytę studyjną do Krakowa (dla najaktywniejszych)
  • doświadczenie z udziału w nowatorskim projekcie realizowanym z Funduszy Norweskich
  • praktyczne umiejętności pracy w ambitnym zespole
  • rozwój umiejętności interpersonalnych
  • zaświadczenie o wolontariacie

CO BĘDĄ ROBIĆ

  • aktywnie uczestniczyć w szkoleniach
  • krytycznie myśleć
  • rozmawiać z mieszkańcami okolic byłego cmentarza przy ul. Gwarnej i pozostałymi stronami dialogu, rejestrować ich potrzeby i wizje zagospodarowania lokalnej przestrzeni
  • będą członkami zespołu z ważnym głosem kształtującym przebieg projektu

PODSTAWOWE INFORMACJE

  • ze względu na Covid-19 na razie działamy w trybie online 
  • rekrutacja trwa do 05.03.2021
  • projekt dla grupy wiekowej 18-25 lat
  • zapraszamy osoby z Wrocławia i okolic
  • liczymy na Twoje zaangażowanie przez około 10 miesięcy, do końca 2021 roku
  • spotkania/ szkolenia/ zadania co 2-3 tygodnie  
  • udział w projekcie jest darmowy

MIEJSCE

Były cmentarz żydowski przy ul. Gwarnej to miejsce, które po wojnie zniknęło z mapy Wrocławia. Położony naprzeciwko Dworca Głównego PKP, stanowi część podwórka otoczonego blokami mieszkalnymi. Pozostaje przestrzenią zapomnianą i zaniedbaną, o której przypomniały badania archeologiczne i ekshumacje z 2017 roku. Pomysły rewitalizacji terenu i upamiętnienia podejmowane są niechętnie i z rezerwą. Chcielibyśmy to zmienić. Zdajemy sobie sprawę, że temat jest trudny i stawia wiele wyzwań. Jednocześnie widzimy w nim szansę na wypracowanie nowego modelu kształtowania przestrzeni miejskiej i zaangażowania lokalnej społeczności w praktyki dbałości o ten teren jako o fragment wspólnej lokalnej historii. Plan zagospodarowania przestrzennego z 2000 r. Rady Miejskiej Wrocławia uwzględnia ten kierunek, w tym wprowadzenie zieleni. W ramach projektu zaangażujemy społeczność lokalną, wysłuchamy potrzeb wszystkich stron i dołożymy wszelkich starań, aby stworzyć warunki do zbudowania wzajemnego zaufania.

 

Krótka historia

Cmentarz żydowski przy ul. Gwarnej/ Claassenstrasse funkcjonował przez prawie sto lat: od 1761 r. do zamknięcia w 1856 r. Pochowano na nim ponad 4 tysiące osób z ówczesnej społeczności żydowskiej Breslau. W momencie jego zakładania, w połowie XVIII w., teren znajdował się poza murami miasta. W miarę rozwoju urbanistycznego Wrocławia w kierunku południowym, gdzie wybudowano Dworzec Główny, stał się częścią ruchliwej, centralnej dzielnicy miasta. Od początku XX wieku cmentarz ulegał stopniowym redukcjom terenu, w latach 40. dewastacji, aby ostatecznie zniknąć z mapy Wrocławia w latach 50. i 60. na fali przejmowania i przekształcania siedemdziesięciu cmentarzy niemieckich w mieście, w tym protestanckich, katolickich, żydowskich, komunalnych i wojskowych.

 

Wrocław: zarys byłego cmentarza żydowskiego z XVIII wieku przy ul. Gwarnej (dawna Claassenstr.) w obecnej tkance urbanistycznej miasta.